سابقه و هدف: مطالعات نشان دادند که مصرف بیش از حد غده های سیب زمینی جوانه زده مسمومیت حاد، کما و مرگ در انسان را بدنبال خواهد داشت. این اثرات به گلیکوآلکالوئیدهای نظیر سولانین نسبت داده می شوند که به طور طبیعی در تمام سیب زمینی وجود دارند و میزان آن در نتیجه نقل و انتقال و ذخیره سازی نادرست پس از برداشت افزایش می یابد. این مطالعه به منظور بررسی اثرات سمیت حاد و مزمن آلفا - سولانین در موش نژاد بالب سی انجام شد.مواد و روشها: این مطالعه تجربی بر روی 90 سر موش نر نژاد بالب سی که بطور مساوی در دو گروه حاد و مزمن (45 سر در هر گروه) تقسیم شدند، انجام گرفت که هر یک به زیرگروه های کنترل، 5، 10، 20 و 40 میلی گرم بر کیلوگرم وزن بدن از سولانین (9 سر در هر زیرگروه) تقسیم شدند. حیوانات در گروه حاد (24 ساعت) و مزمن (یک هفته تزریق روزانه) پس از تزریق سولانین (داخل پریتوئن) اتانازی شده و نمونه خون جهت انجام آزمون های شیمیایی و سلول های خونی جمع آوری گردید.یافته ها: تزریق سولانین در گروه های حاد اثرات معنی داری بر پارامترهای سلولی و شیمیایی خون نداشت. در گروه مزمن افزایش معنی داری در تعداد گلبول قرمز (6.1±0.3 به 8.8±0.8، P= 0.02) و کاهش معنی دار در آلکالین فسفاتاز سرم در غلظت 40 میلی گرم (764±50 به 452±33،P= 0.01  نسبت به گروه کنترل مشاهده شده است. همچنین افزایش معنی داری در پارامترهای شیمی خون نظیر سدیم (149.4±2.1 به 155.5±1.3، P= 0.03)، گلوکز (181±59 به 322±64، P= 0.025) و کراتینین (0.34±0.008 به 1.07±0.25، P= 0.02) در غلظت 40 میلی گرم گروه مزمن سولانین نسبت به گروه کنترل مشاهده شده است.نتیجه گیری: نتایج نشان داد که مصرف دوزهای بالای سولانین در طولانی مدت موجب تغییرات معنی دار در پارامترهای شیمیایی، خونی و آنزیمی شده و علائم مسمومیت آن وابسته به دوز می باشد.

مقدمه: در این تحقیق سمیت حاد و دوزهای مکرر اسانس بخش های هوایی گیاه کرفس کوهی به عنوان یکی از گونه های نادر گیاهی ایران با کاربردی گسترده تعیین شد. مواد و روش ها: برای بررسی اثرات بالینی، خون شناسی، بیوشیمیایی، نکروپسیک و هیستوپاتولوژیک اسانس کرفس کوهی (کلوس)، بخش های هوایی کلوس از ارتفاعات شهرکرد در استان چهارمحال و بختیاری در بهار سال 1398، گردآوری و پس از اختصاص کد هرباریومی، پودر خشک آن با استفاده از آب مقطر و دستگاه کلونجر تهیه گردید. سمیت حاد با دستورالعمل OECD423 و سمیت دوزهای مکرر با دستورالعمل OECD 407 روی رت های ویستار ماده در مدت 28 روز با روش تزریق داخل صفاقی تعیین شد. یافته ها: در مطالعه سمیت حاد با دوز 2000 میلی گرم بر کیلوگرم و در 24 ساعت اول مرگ و میر و پاسخ سمی دیده نشد. در مطالعات سمیت حاد تأخیری نیز (در دوره 14 روزه پیگیری)، اثرات ناخواست ه ای دیده نشد. در مطالعه سمیت دوزهای مکرر (با دوزهای 5 و 50 میلی گرم بر کیلوگرم)، افزایش معنی دار وزن موش های گروه دوز 50 میلی گرم بر کیلوگرم با برخی شواهد اولیه مرتبط با سمیت کبدی همراه بود اما سایر ارگان ها از جمله کلیه، قلب، ریه و طحال نسبت به گروه کنترل تفاوتی نداشتند و شواهد اولیه آسیب کلیوی دوز 5 میلی گرم بر کیلوگرم با مطالعه شواهد بافتی تأیید نشد. بحث و نتیجه گیری: براساس نتایج مطالعه حاضر، اسانس کلوس با دوز روزانه کمتر از 5 میلی گرم بر کیلوگرم می تواند به عنوان محدوده ایمن این اسانس در صنایع دارویی و غذایی برای مصارف انسانی در نظر گرفته شود.

در این تحقیق سمیت تحت حاد داروی MS14 که برای کنترل بیماری مولتیپل اسکلروز (MS) تهیه شده مورد بررسی قرار گرفت. در این آزمایش ها از موش های صحرایی نژاد ویستار و از هر دو جنس استفاده شد. حیوانات به مدت 28 روز دوزهای 625، 1250 و mg/kg2500 از داروی MS14 را از راه خوراکی و به صورت روزانه دریافت کردند. گروه کنترل حامل (محلول 1 درصد کربوکسی متیل سلولز) دریافت کرد. در پایان این دوره، نمونه های خونی و سرمی برای آزمایش هماتولوژی و بیوشیمیایی و نمونه های بافتی برای مطالعه هیستوپاتولوژیک تهیه شد. نتایج نشان داد که هیچ کدام از دوزها در طول مدت 28 روز باعث مرگ و میر و یا تغییرات رفتار و علائم اتونومیک حیوانات نشده است. پارامترهای بیوشیمیایی و هماتولوژیک نیز در مقایسه با گروه کنترل اختلاف معنادار نداشت. نتایج بررسی هیستوپاتولوژیک نیز بیانگر عدم تاثیر سو دارو بر بافت ها بود. هر چند که نتایج این تحقیق، ایمنی بالای این فرآورده را در این مدل آزمایشگاهی نشان می دهد با این حال انجام سایر آزمایش های سمیت نیز ضروری به نظر می رسد.

امروزه فناوری نانو و استفاده از اجزای آن از جمله نانوذرات، وضعیت صنایع را با موفقیت در پیشبرد اهداف تولید بهبود بخشیده است. از جمله این نانوذرات می توان به نانو ذره SnO2 یا دی اکسید قلع که در این تحقیق استفاده شد اشاره کرد. دی اکسید قلع در ساخت باتری ها و پیل های سوختی، خازن ها و کاتالیزورها استفاده می شود و سلامت موجودات زنده از طریق تأثیرات منفی پساب های کارخانه ای که وارد رودخانه ها و سایر منابع آبی می شوند، تحت تأثیر قرار می گیرد. در این مطالعه سمیت زیستی نانوذرات اکسید قلع بر روی جلبک Chlorella vulgaris که یکی از تولیدکنندگان اولیه و مهمترین سطوح زنجیره غذایی است، بررسی شد. این تحقیق با روش تست سمیت حاد OECD (روش شمارش جلبک ها، روش 201) و تحلیل آماری پروبیت به منظور به دست آوردن داده های سمیت با استفاده از روش پروبیت انجام شد. نتایج سمیت EC50 و EC90 در اثر مواجهه با Chlorella vulgaris طی 48 و 72 ساعت به ترتیب برابر با 99/6، 54/57 و 08/13 1010 × 07/1 میلی گرم در لیتر بود. بیشترین کاهش رشد پس از 48 و 72 ساعت در 5/5 میلی گرم در لیتر SnO2 NP مشاهده شد. در طول دوره آزمایش، هیچ تغییر مورفولوژیکی در میکروارگانیسم آزمایشی مشاهده نشد.

مقدمه: Trachyspermum ammi در طب سنتی اثرات درمانی فراوانی از قبیل بهبود بیماری های معدی، سوء هاضمه، اسهال، هموروئید، سنگ های صفراوی، بیماری های تنفسی و غیره دارد. هدف: امروزه سمیت با گیاهان دارویی یکی از مهم ترین دلایل مسمومیت است به همین دلیل بررسی اثرات سمی گیاهان حائز اهمیت می باشد. در این مطالعه سمیت اسانس زنیان در حیوانات آزمایشگاهی مورد بررسی قرار گرفت. روش بررسی: اسانس میوه گیاه به روش تقطیر با آب تهیه و در دوزهای مختلفی به موش ها گاواژ شده و سمیت حاد آن بررسی شد. برای بررسی سمیت تحت مزمن، اسانس گیاه زنیان با دوز mg/kg 1000 به مدت 23 و 45 روز به رت ها گاواژ شد. فاکتورهای هماتولوژی و بیوشیمی خون رت ها مورد مطالعه قرار گرفت و همچنین از اورگان های طحال، کلیه، کبد و ریه مقداری بافت جهت بررسی هیستوپاتولوژی جدا شد. نتایج: در بررسی سمیت حاد اسانس زنیان دوز کشنده، 50% (LD50) mg/kg 2294 محاسبه شد. نتایج مطالعات تحت مزمن حاکی از این است که تفاوت آماری معنی داری در وزن و آب و غذای موردنیاز در گروه شاهد و گروه دریافت کننده اسانس زنیان مشاهده نشد. در بررسی بافت شناسی، نتایج وجود آسیب های جدی به بافت ارگان های مورد مطالعه را نشان نداد. نتیجه گیری: درنهایت با توجه به نتایج حاصل از مطالعه هیچ کدام از پارامتر های شیمیایی خون و نیز خصوصیات بافت شناسی ارگان های مورد مطالعه با مصرف اسانس T. ammi تغییر نکرده اند، با این حال اسانس با توجه به LD50 آن می تواند به عنوان ترکیب با سمیت متوسط در نظر گرفته شود.

زمینه و هدف: آزمایش های سم شناسی حاد اولین قدم برای تعیین میزان خطر یک ترکیب شیمیایی برای انسان و حیوانات است. در این راستا مطالعات سمیت حاد برای تولید دارو به ویژه داروهای جدید از ضرورت بالایی برخوردار است. تعیین LD50 برای آزمایش های بالینی یک ماده جدید به عنوان دارو از ضروریات پروسه معرفی یک دارو است. پرودیجیوسین یک ماده استخراج شده از سراشیا مارسسنس است که دارای خواص ضد توموری و ضد قارچی است و یکی از کاندیدهای درمان سرطان است. لذا در این پژوهش سمیت حاد پرودیجیوسین به روش درون تنی با استفاده از کمترین تعداد حیوانات آزمایشگاهی تعیین شد. مواد و روش ها: در این مطالعه تجربی، از دوزهای مختلف پرودیجیوسین بر روی موش سوری نر به صورت تزریق داخل صفاقی استفاده شد. در 24 ساعت بعد از تزریق ضمن بررسی رفتار حیوانات دریافت کننده ماده موردنظر، از یکسری ارگان ها ازجمله قلب، کبد، کلیه و طحال، روده و ریه نمونه برداری شد و بعد از تهیه بلوک پارافینی و برش زدن توسط میکروتوم، با هماتوکسیلن-ایوزین رنگ آمیزی شدند و با میکروسکوپ نوری بررسی شدند. نتایج: نتایج حاصل از این بررسی نشان داد کهLD50 برای پرودیجیوسین برابر با mg/kg 4500 است و یافته های هیستوپاتولوژی نشان دهنده آسیب های جزیی در بافت های کبد، کلیه و طحال است درحالی که هیچ آسیب قابل توجهی در قلب، ریه و روده دیده نشد. نتیجه گیری: بر اساس نتایج حاصل از مطالعه حاضر که برای اولین بار بر روی مدل حیوانی انجام گرفت می توان گفت که پرودیجیوسین به عنوان ماده موثر دارای حاشیه امنیت بالایی است و انجام مطالعات بعدی در سلسله تحقیقات پیش بالینی و بالینی در جهت روشن سازی امکان استفاده از ترکیب فوق به عنوان دارو در انسان و حیوانات قابل توجیه خواهد بود.

زمینه و هدف: تتراکلرید کربن به عنوان یک سم مرجع کبدی در مسمومیت حاد و مزمن خود باعث ایجاد نکروز، تغییر چربی، سیروز و کانسر کبدی می شود. سیلای مارین مجموعه ای از سه فلاونولیگنان موجود در گیاه خارمریم (Silybum marianum)  دارای آثار هپاتوپروتکتیو و آنتی هپاتوتوکسیک می باشد. این مطالعه به منظور تعیین اثرات درمانی حفاظتی سیلای مارین در سمیت حاد کبدی CCL4 در موش انجام گردید.روش بررسی: این مطالعه تجربی در دانشگاه علوم پزشکی مشهد طی سال 1383 انجام پذیرفت. پس از بررسی های مقدماتی، دوز 25mL/kg تتراکلرید کربن (در حلال Mineral Oil) به عنوان دوز مناسب انتخاب گردید. روند هپاتوتوکسیسته ناشی از تزریق داخل صفاقی تک دوز آن به منظور ارزیابی و به دست آوردن متغیرهای لازم برای سنجش میزان سمیت و درمان مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به نتایج آنزیمی (افزایش فعالیتAST  و ALT) و هیستوپاتولوژی (بررسی و درجه بندی عوارض پاتولوژیکCCl4  در بافت کبد به شکل گرانولاسیون سیتوپلاسم، تورم ابری شکل، نکروز و تغییر چربی) زمان های تجویز سیلای مارین و نمونه گیری مشخص گردید. سیلای مارین به شکل سوسپانسیون در حامل 2CMC درصد پروپیلن گلایکول (به نسبت 3 به 2) با دوزهای 50، 200 و 800 میلی گرم بر کیلوگرم در زمان های مختلف تجویز و نمونه های سرمی و کبدی تهیه شد. گروه کنترل منفی، حامل سیلای مارین در برابر حلال CCl4، گروه کنترل دارو، دوز800mg/kg  سیلای مارین در برابر حلالCCl4  و گروه کنترل مثبت، حامل سیلای مارین در برابر CCl4 را دریافت نمود.یافته ها: این مطالعه مداخله ای در دانشگاه علوم پزشکی مشهد طی سال 1383 انجام پذیرفت. پس از بررسی های مقدماتی ، دوز 25mL/kg تتراکلرید کربن (در حلال Mineral Oil) به عنوان دوز مناسب انتخاب گردید. روند هپاتوتوکسیسته ناشی از تزریق داخل صفاقی تک دوز آن به منظور ارزیابی و به دست آوردن متغیرهای لازم برای سنجش میزان سمیت و درمان مورد بررسی قرار گرفت. با توجه به نتایج آنزیمی (افزایش فعالیتAST  و ALT) و هیستوپاتولوژی (بررسی و درجه بندی عوارض پاتولوژیکCCl4  در بافت کبد به شکل گرانولاسیون سیتوپلاسم، تورم ابری شکل، نکروز و تغییر چربی) زمان های تجویز سیلای مارین و نمونه گیری مشخص گردید. سیلای مارین به شکل سوسپانسیون در حامل 2CMC درصد پروپیلن گلایکول (به نسبت 3 به 2) با دوزهای 50، 200 و 800 میلی گرم بر کیلوگرم در زمان های مختلف تجویز و نمونه های سرمی و کبدی تهیه شد. گروه کنترل منفی، حامل سیلای مارین در برابر حلال CCl4، گروه کنترل دارو، دوز800mg/kg  سیلای مارین در برابر حلالCCl4  و گروه کنترل مثبت، حامل سیلای مارین در برابر CCl4 را دریافت نمود.نتیجه گیری: این تحقیق نشان می دهد که تجویز سیلای مارین با دوز 50mg/kg تا 6ساعت پس از تزریقCCl4  به نحو قابل توجهی از پیشرفت هپاتوتوکسیته جلوگیری نموده و موجب تسریع بهبودی ضایعات می شود.

مس و نیکل از جمله عناصر کمیاب ضروری برای گیاهان و جانوارن هستند که به دلیل کاربردهای فراوان در صنایع و کشاورزی از طرق مختلف وارد اکوسیستم های آبی می گردند. مقادیر حاد این فلزات سبب مرگ و میر آبزیان و حتی از بین رفتن جامعه پلانکتونی اکوسیستم های آبی می گردد. این امر به نوبه خود تهدیدی جدی برای سایر موجودات زنده از طریق حذف سطوح اولیه تغذیه ای محسوب می شود. در مطالعه حاضر به بررسی سمیت یون مس (CuSO4. 5H2O) و یون نیکل (NiSO4. 6H2O) بر نئونات های دافنی ماگنا (Daphnia magna) به عنوان یک مدل در سم شناسی اکولوژیکی در سال 1395 پرداخته شد. در این آزمایش، 60 قطعه نئونات در معرض 6 غلظت مختلف از مس (صفر یا شاهد، 4/0، 6/0، 9/0، 35/1 و 25/2 میکروگرم بر لیتر) و 6 غلظت مختلف از نیکل (صفر یا شاهد، 18، 40/32، 32/58، 98/104، 96/188 میکروگرم بر لیتر) به صورت جداگانه طی 48 ساعت قرار گرفتند. براساس پروتکل 202OECD، عدم تحرک (Immobilization) در بازه های زمانی 6، 24 و 48 ساعت مورد بررسی قرار گرفت. براساس نتایج به دست آمده، میزان EC50 24 و 48 ساعته مس برای نئونات های دافنی به ترتیب برابر با 931/0 و 667/0 میکروگرم بر لیتر و EC50 24 و 48 ساعته نیکل به ترتیب برابر با 24/163 و06/50 میکروگرم بر لیتر به دست آمد. در مجموع، نتایج به دست آمده نشان دهنده سمیت بیشتر مس در مقایسه با نیکل برای نئونات های دافنی است. بنابراین با توجه به کاربرد وسیع تر مس-حتی به عنوان یک ماده آنتی سپتیک-در مزارع پرورش آبزیان می بایست توجه بیشتری نسبت به غلظت مصرفی آن اعمال داشت تاسبب از بین رفتن جامعه زئوپلانکتونی استخر های پرورشی و اکوسیستم های آبی نگردد.